Đông trùng hạ thảo là gì? Dược liệu này là cây hay là con? Công dụng của đông trùng hạ thảo ra sao? Hướng dẫn sử dụng đông trùng hạ thảo như thế nào cho hiệu quả? Giá bán đông trùng hạ thảo trên thị trường hiện nay bao nhiêu?… Đây là những thắc mắc thường xuyên được bạn đọc gửi đến. Không hề quá lời khi nói rằng nấm đông trùng hạ thảo là một trong những dược liệu quý hiếm từ thiên nhiên, giúp bồi bổ sức khỏe con người tốt nhất hiện nay. Vậy tại sao lại có những đánh giá cao như vậy? Hãy cùng theo dõi bài viết dưới đây để có được câu trả lời chi tiết và chính xác nhất.
Đông trùng hạ thảo là gì?
Đông trùng hạ thảo là sản phẩm được tạo ra từ sự kết hợp đặc biệt giữa ấu trùng bướm thuộc chi Thitarodes Viett và nấm Ophiocordyceps Sinensis (thuộc nhóm nấm Ascomycetes). Hình thái của chúng mang đặc điểm nửa động vật với thân ấu trùng bướm, nửa thực vật với phần nấm ký sinh mọc lên từ thân ấu trùng đó. Dược liệu quý giá này thường xuất hiện ở những vùng núi cao trên 3000m so với mặt nước biển tại Tây Tạng, Butan… nơi có điều kiện khí hậu vô cùng khắc nghiệt.
Chính vì khu vực phân bố khó tiếp cận và việc khai thác khó khăn, cùng với sự hình thành và phát triển nấm hoàn toàn dựa vào điều kiện tự nhiên, nên số lượng nấm tự nhiên được thu hoạch hàng năm chỉ khoảng 80kg. Số lượng khan hiếm này là một trong những lý do chính khiến vị thuốc này được giới “săn lùng” để sử dụng.
Ngoài tên gọi đông trùng hạ thảo hay tên khoa học Cordyceps sinensis, dược liệu này còn được dân gian gọi với nhiều tên khác nhau như trùng thảo, nấm trùng thảo, hạ thảo đông trùng…
Phân loại đông trùng hạ thảo
Dựa theo nguồn gốc, trạng thái và cách bào chế, trùng thảo được phân chia thành các loại sau:
Theo nguồn gốc xuất xứ
- Đông trùng hạ thảo tự nhiên: Trùng hạ thảo được thu hoạch từ các ngọn núi cao ở Tây Tạng, Butan… Trong đó, nấm Tây Tạng được đánh giá có giá trị dinh dưỡng cao nhất.
- Đông trùng hạ thảo nuôi cấy: Đây là kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học, tiến hành nuôi cấy nấm trên các giá thể như ấu trùng nhộng tằm, đậu xanh, vỏ trứng, gạo lứt… Hàm lượng dưỡng chất trong nấm nhân tạo đạt khoảng 70 – 80% so với nấm tự nhiên.
Theo trạng thái
- Đông trùng hạ thảo tươi: Là nấm vừa được thu hoạch. Dạng này giữ được tối đa hàm lượng chất dinh dưỡng và hoạt tính sinh học khi được bảo quản ở 5°C trong khoảng 1 tháng.
- Đông trùng hạ thảo khô: Trùng thảo tươi được sấy khô bằng các phương pháp sấy nhiệt, sấy lạnh hoặc sấy thăng hoa, nhằm giảm độ ẩm về mức 5% để dễ dàng bảo quản, vận chuyển và sử dụng được lâu hơn.
Theo dạng bào chế
- Đông trùng hạ thảo nguyên con: Nấm được giữ nguyên hình dạng sau khi khai thác và sấy khô.
- Đông trùng hạ thảo dạng bột: Sau khi sấy khô, nấm được nghiền thành bột mịn để tiện dùng dần.
- Đông trùng hạ thảo dạng nước: Trùng thảo được sơ chế và bào chế thành dạng nước, rất thuận tiện để sử dụng ngay. Dạng này thường phổ biến cho trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
- Đông trùng hạ thảo dạng viên: Phương pháp bào chế dưới dạng viên nang, dễ uống và dễ mang theo.
- Dạng trà túi lọc: Trùng thảo được đóng gói thành các túi nhỏ với khối lượng phù hợp, dùng để hãm trà và uống hàng ngày.
Công dụng của đông trùng hạ thảo đối với sức khỏe
Cải thiện thể trạng, giảm mệt mỏi và suy nhược
Dược liệu này chứa hàm lượng dồi dào axit amin, vitamin, khoáng chất và các nguyên tố vi lượng thiết yếu. Các hoạt chất này thúc đẩy cơ thể sản xuất oxy và ATP để nuôi dưỡng tế bào và tăng cường hoạt động trao đổi chất. Khi các tế bào nhận đủ dưỡng chất để hoạt động, cơ thể sẽ khỏe mạnh hơn, tình trạng mệt mỏi, suy nhược được cải thiện đáng kể. Vì thế, trùng thảo thường được dùng cho người mới ốm dậy, người vừa trải qua phẫu thuật hoặc đang điều trị bệnh.
Tăng cường khả năng miễn dịch
Nhiều nghiên cứu đã chứng minh selen có trong trùng thảo giúp tăng cường hệ miễn dịch. Kết hợp với hàm lượng lớn các hoạt chất chống oxy hóa, nấm giúp nâng cao sức đề kháng, chống lại các tác nhân gây hại cho cơ thể.
Cải thiện chức năng của não bộ
Kết quả nghiên cứu trên chuột cho thấy trùng thảo có ảnh hưởng tích cực đến khả năng tiếp thu và ghi nhớ, làm giảm tỷ lệ mắc các lỗi hành vi ở chuột già. Phát hiện này mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới về hiệu quả cải thiện chức năng não bộ của con người khi sử dụng nấm đông trùng hạ thảo.
Ức chế sự phát triển của tế bào ung thư
Với thành phần chứa chất chống oxy hóa dồi dào, dược liệu này có khả năng ức chế tế bào ung thư phát triển bằng cách tăng cường hệ miễn dịch và tạo ra các chất tiêu diệt chúng. Nghiên cứu chỉ ra rằng trùng thảo có tác dụng với nhiều loại ung thư như: ung thư phổi, ung thư gan, ung thư đại tràng, ung thư da.
Hỗ trợ điều trị mất ngủ
Một trong những tác dụng nổi bật của đông trùng hạ thảo với người lớn tuổi là trị chứng mất ngủ kinh niên. Dưỡng chất cordycepin giúp loại bỏ axit lactic, từ đó tăng cường tuần hoàn máu, giảm căng thẳng, mang lại giấc ngủ ngon và sâu hơn.
Cải thiện chức năng sinh lý
Các dưỡng chất trong trùng thảo giúp khắc phục các vấn đề sinh lý nam như tinh trùng loãng, rối loạn cương dương, xuất tinh sớm… Nhờ những tác dụng này, đông trùng hạ thảo là thành phần quan trọng trong nhiều bài thuốc bổ thận, tráng dương dành cho phái mạnh.
Làm đẹp da và chống lão hóa
Một trong những công dụng được phái nữ đặc biệt yêu thích là khả năng làm đẹp da và làm chậm quá trình lão hóa. Trùng thảo giúp trung hòa các gốc tự do – nguyên nhân chính gây lão hóa. Công dụng này đã được các hãng mỹ phẩm, dược phẩm toàn cầu khai thác để tạo ra các sản phẩm giúp chị em duy trì sự trẻ trung, xinh đẹp.
Hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý
Với thành phần chứa hơn 17 loại axit amin, cùng vitamin, nguyên tố vi lượng và khoáng chất dồi dào, đặc biệt là hai dược chất quý hiếm adenosine và cordycepin (thường ít hoặc có hàm lượng rất thấp trong các thực phẩm khác), đông trùng hạ thảo có tác dụng hỗ trợ điều trị các bệnh lý như:
- Tim mạch.
- Tiểu đường.
- Xương khớp.
- Gout.
- Gan, thận.
- Dạ dày.
- Phổi.
- Ung thư.
Các phương pháp sử dụng đông trùng hạ thảo
Ăn trực tiếp
Cách này thường áp dụng cho trùng thảo khô đã được làm sạch tạp chất và bụi bẩn trong quá trình sấy. Bạn chỉ cần ngâm 1 – 2 sợi nấm với nước ấm cho đến khi nấm mềm, sau đó ăn trực tiếp.
Pha trà đông trùng hạ thảo
Có thể dùng nấm tươi, khô hoặc các loại trà túi lọc có sẵn. Đối với trà túi lọc, bạn làm theo hướng dẫn trên bao bì. Đối với loại khô và tươi, bạn thực hiện như sau:
- Lấy 1g loại khô hoặc 7 – 10g loại tươi cho vào ấm trà.
- Đổ một lượng nước sôi vừa đủ vào ấm và hãm trong khoảng 30 phút.
- Uống khi trà còn ấm nóng và có thể châm thêm nước nhiều lần để uống trong ngày.
Đông trùng hạ thảo ngâm mật ong
Sự kết hợp giữa mật ong và trùng thảo tạo nên bài thuốc bổ dưỡng, đồng thời giúp chị em cải thiện sắc đẹp sau một thời gian sử dụng. Hướng dẫn thực hiện:
- Lấy 10 – 20g nấm khô ngâm với 0,5 lít mật ong nguyên chất.
- Sau 1 tuần, dùng mỗi ngày 2 – 3 thìa cà phê trước bữa ăn.
Đông trùng hạ thảo ngâm rượu
Rượu đông trùng hạ thảo thường được dùng làm quà tặng hoặc đãi khách quý vì rất tốt cho sức khỏe, còn có thể kết hợp với các vị thuốc quý khác như nhân sâm, nhung hươu… để tăng công năng. Cách làm như sau:
- Lấy 3 – 5g loại khô, hoặc 55g loại tươi cho vào bình thủy tinh.
- Cho vào bình 0,75 – 1 lít rượu trắng khoảng 30 độ, đảm bảo rượu ngập bề mặt nấm.
- Đậy kín và để ở nơi thoáng mát khoảng 30 ngày là có thể dùng.
- Khi dùng không nên uống quá 20ml/ngày và nên uống trước bữa ăn.
Chế biến thành các món ăn
Dùng trùng thảo để chế biến các món ăn là cách được nhiều người lựa chọn để hấp thụ tối đa dưỡng chất. Các món ăn hấp dẫn có thể tham khảo là nấu cháo, trùng thảo chưng yến, hầm gà, nấu lẩu, hầm với nhân sâm hoặc bào ngư…
Giá bán đông trùng hạ thảo trên thị trường
Thị trường hiện nay có rất nhiều loại đông trùng hạ thảo với mức giá đa dạng, cao thấp khác nhau, khiến người mua khó kiểm định chất lượng sản phẩm có tương xứng với giá bán hay không.
Theo các chuyên gia, giá đông trùng hạ thảo Tây Tạng tự nhiên có thể lên đến 2 tỷ đồng/kg, vì đây là loại có giá trị dinh dưỡng và hoạt tính sinh học cao nhất. Mức giá trùng thảo nhân tạo thấp hơn, chỉ khoảng vài chục triệu đồng 1kg tùy thuộc vào chất lượng và công nghệ sấy.
Tuy nhiên, trên thị trường, đặc biệt tại các sàn thương mại điện tử, có nhiều loại trùng thảo được rao bán chỉ vài trăm ngàn – vài triệu đồng/kg. Thực chất, đây là các loại nấm đã bị chiết rút hết dược chất để làm cao, làm thuốc, nên không còn nhiều giá trị bồi bổ sức khỏe.
Ngoài ra, mức giá chênh lệch giữa các loại đông trùng hạ thảo còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như nguồn giống, kỹ thuật và thời gian nuôi cấy, công nghệ sấy, hàm lượng dưỡng chất…
Ví dụ: cùng một loại trùng thảo, có kỹ thuật và thời gian nuôi cấy tương đồng nhưng áp dụng công nghệ sấy khác nhau. Khi đó, giá bán nấm sấy nhiệt là thấp nhất vì chi phí sấy thấp và quá trình sấy có thể làm thay đổi màu sắc, dưỡng chất. Ngược lại, nấm sấy thăng hoa có mức giá cao nhất, vì chi phí sấy cao gấp khoảng 8 – 10 lần sấy nhiệt, nhưng lại giúp giữ nguyên hình dạng, màu sắc, hương vị và dưỡng chất của nấm, đồng thời kéo dài thời gian bảo quản.
Những thông tin được chia sẻ trong bài viết trên tin chắc rằng đã giúp bạn giải đáp được những câu hỏi xoay quanh đông trùng hạ thảo như nguồn gốc xuất xứ, đông trùng hạ thảo có tác dụng gì và cách dùng đúng nhất. Tuy nhiên, dù trùng thảo tốt cho sức khỏe nhưng bạn cũng không nên lạm dụng quá mức nhé.
