Giải vô địch bóng đá châu Âu (UEFA European Championship), hay còn gọi là EURO, không chỉ là một giải đấu thể thao đơn thuần. Qua hơn sáu thập kỷ, EURO đã vươn mình trở thành ngày hội bóng đá lớn thứ hai hành tinh, chỉ đứng sau World Cup. Đây là nơi tôn vinh những giá trị tinh hoa nhất của bóng đá lục địa già, đồng thời là bức tranh phản chiếu những biến động lịch sử, chính trị và văn hóa của toàn châu lục. Cụ thể hãy cùng khám phá lịch sử giải EURO nhé!
Cột mốc lịch sử và sự tiến hóa của giải đấu
Nhìn lại chặng đường từ năm 1960 đến nay, chúng ta thấy được một sự nỗ lực không ngừng nghỉ trong việc mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng chuyên môn để đưa EURO chạm đến đỉnh cao như hiện tại.
| Năm | Sự kiện bước ngoặt | Đội vô địch |
|---|---|---|
| 1960 | Kỳ EURO đầu tiên chính thức khởi tranh tại Pháp. | Liên Xô |
| 1968 | Đổi tên từ European Nations’ Cup thành European Championship. | Ý |
| 1980 | Mở rộng quy mô vòng chung kết lên 8 đội tham dự. | Tây Đức |
| 1996 | Giai đoạn 16 đội và sự ra đời của luật bàn thắng vàng. | Đức |
| 2016 | Thể thức 24 đội chính thức được áp dụng cho đến nay. | Bồ Đào Nha |
| 2024 | Thiết lập kỷ lục mới về số lần đăng quang của một đội tuyển. | Tây Ban Nha |
Khởi nguồn từ giấc mơ của Henri Delaunay (1927 – 1960)
Tầm nhìn của người đặt nền móng
Vào năm 1927, khi bóng đá thế giới vẫn còn đang loay hoay với những giải đấu nhỏ lẻ, Henri Delaunay – Tổng thư ký Liên đoàn bóng đá Pháp – đã nhen nhóm ý tưởng về một giải vô địch dành cho toàn châu Âu. Đáng tiếc, ông đã qua đời năm 1955 mà chưa kịp nhìn thấy thành quả của mình. Để tri ân người khai sinh, chiếc cúp vô địch danh giá đã được đặt theo tên ông: Henri Delaunay Trophy.
Kỳ chung kết lịch sử năm 1960
Theo SC88, Pháp là quốc gia vinh dự đăng cai kỳ đại hội đầu tiên vào năm 1960. Thời điểm đó, giải đấu chỉ vỏn vẹn 4 đội lọt vào vòng chung kết sau khi trải qua các vòng loại loại trực tiếp. Trong trận chung kết kịch tính tại Parc des Princes, Liên Xô với sự xuất sắc của thủ thành huyền thoại Lev Yashin đã đánh bại Nam Tư để trở thành vị vua đầu tiên của châu Âu.
Thời kỳ 4 đội và những khoảnh khắc hy hữu (1964 – 1976)
Giai đoạn này chứng kiến bóng đá châu Âu bắt đầu khẳng định bản sắc riêng với những quy tắc sơ khai nhưng đầy kịch tính.
Đồng xu may mắn và trận đá lại duy nhất
Năm 1968 tại Ý, bóng đá châu lục ghi nhận một sự kiện có một không hai: Ý lọt vào chung kết sau khi thắng Liên Xô ở bán kết nhờ… tung đồng xu (do trận đấu hòa mà chưa có luật sút luân lưu). Trận chung kết sau đó với Nam Tư cũng hòa 1-1, buộc hai đội phải đá lại sau hai ngày. Ý đã thắng 2-0 trong trận tái đấu để lên ngôi vô địch ngay trên sân nhà.
Cú sút Panenka đi vào huyền thoại
Đến năm 1976, thế giới bóng đá ngả mũ trước Antonin Panenka của Tiệp Khắc. Trong loạt sút luân lưu đầu tiên của một trận chung kết EURO trước Tây Đức, ông đã thực hiện cú sút bấm bóng nhẹ nhàng vào chính diện khung thành. Thuật ngữ “Panenka” ra đời từ đó, trở thành một trong những kỹ thuật thực hiện penalty kinh điển nhất lịch sử.
Sự bùng nổ của các cá nhân kiệt xuất (1980 – 1992)
Khi quy mô được nâng lên 8 đội, EURO bắt đầu trở thành sân khấu để các siêu sao hàng đầu thế giới khẳng định giá trị bản thân.
Kỷ lục vô tiền khoáng hậu của Michel Platini
Năm 1984, cả thế giới phải ngả mũ trước Michel Platini. Đội trưởng tuyển Pháp đã ghi tới 9 bàn thắng chỉ trong vỏn vẹn 5 trận đấu – một kỷ lục mà đến tận năm 2026 vẫn chưa có ai phá vỡ được trong một kỳ chung kết duy nhất. Pháp lên ngôi đầy thuyết phục trên quê hương, mở ra thời đại của “bóng đá lãng mạn”.
Cổ tích Đan Mạch: Từ kỳ nghỉ mát đến đỉnh vinh quang
Năm 1992 chứng kiến cú sốc lớn nhất bóng đá thế giới. Đan Mạch vốn không vượt qua vòng loại, nhưng được mời thay thế Nam Tư vào phút chót do vấn đề chính trị. Các cầu thủ Đan Mạch phải bỏ dở kỳ nghỉ hè để đi đá bóng, và rồi họ lần lượt đánh bại những “gã khổng lồ” như Hà Lan, Đức để đăng quang ngôi vô địch. Đây được coi là câu chuyện cổ tích đẹp nhất lịch sử bóng đá châu Âu.
Kỷ nguyên 16 đội và sức mạnh của Tiki-taka (1996 – 2012)
Sự mở rộng quy mô lên 16 đội giúp chất lượng các trận đấu trở nên cân bằng và nghẹt thở hơn bao giờ hết. Cụ thể được những người quan tâm Thể Thao sc88 tổng hợp:
Luật bàn thắng vàng và sự lên ngôi của người Đức
EURO 1996 tổ chức tại Anh là kỳ đầu tiên áp dụng luật “Bàn thắng vàng” (đội nào ghi bàn trước trong hiệp phụ sẽ thắng luôn). Oliver Bierhoff của đội tuyển Đức đã ghi bàn thắng lịch sử này vào lưới CH Séc, đưa xe tăng Đức lần thứ 3 lên đỉnh châu Âu.
Triều đại huy hoàng của Tây Ban Nha
Giai đoạn 2008-2012 là thời kỳ không thể ngăn cản của “La Roja”. Với triết lý Tiki-taka trứ danh, Tây Ban Nha trở thành đội tuyển đầu tiên và duy nhất tính đến nay bảo vệ thành công chức vô địch EURO. Họ không chỉ thắng, mà còn thắng bằng một lối chơi áp đặt, tinh tế, làm thay đổi tư duy chiến thuật của toàn cầu.
Bóng đá hiện đại và quy mô 24 đội (2016 – Nay)
Bồ Đào Nha và vinh quang của Cristiano Ronaldo
Năm 2016, dù không được đánh giá quá cao và lọt vào vòng knock-out với tư cách đội đứng thứ 3 có thành tích tốt, Bồ Đào Nha đã lầm lũi tiến thẳng đến trận chung kết. Hình ảnh Cristiano Ronaldo vừa đau đớn rời sân vì chấn thương, vừa gào thét chỉ đạo các đồng đội bên ngoài đường biên đã trở thành biểu tượng cho tinh thần thép của người Bồ.
EURO 2020: Kỳ đại hội không biên giới
Do đại dịch COVID-19, kỳ EURO kỷ niệm 60 năm đã phải hoãn sang năm 2021. Đây là lần đầu tiên giải đấu không có một nước chủ nhà duy nhất mà được tổ chức tại 11 thành phố khác nhau. Ý đã chứng tỏ bản lĩnh khi đánh bại Anh ngay tại thánh đường Wembley để đưa cúp về Rome sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi.
Tây Ban Nha 2024: Độc tôn kỷ lục
Tại kỳ EURO 2024 vừa qua, Tây Ban Nha một lần nữa khẳng định vị thế “ông vua” của mình. Bằng việc đánh bại đội tuyển Anh trong trận chung kết, họ chính thức vượt qua Đức để trở thành đội tuyển giàu thành tích nhất với 4 lần vô địch. Giải đấu này cũng trình làng thiên tài trẻ Lamine Yamal, người đã phá vỡ mọi kỷ lục về tuổi tác tại sân chơi này.
Chiếc cúp Henri Delaunay và những con số biết nói
Biểu tượng của quyền lực bóng đá
Chiếc cúp trao cho nhà vô địch hiện nay là phiên bản được làm lại từ năm 2008. Nó được chế tác từ bạc ròng, cao 60cm và nặng 8kg. So với phiên bản cũ, chiếc cúp mới lớn hơn để tương xứng với tầm vóc ngày càng vĩ đại của giải đấu. Mọi đội tuyển khi đăng quang đều được khắc tên ở mặt sau của cúp như một sự ghi nhận vĩnh hằng.
Những kỷ lục cá nhân trường tồn
- Cristiano Ronaldo: Giữ kỷ lục ghi nhiều bàn thắng nhất lịch sử giải đấu (14 bàn) và tham dự nhiều kỳ EURO nhất (6 kỳ).
- Lamine Yamal: Cầu thủ trẻ nhất từng ra sân, kiến tạo và vô địch EURO (17 tuổi).
- Dino Zoff: Thủ môn huyền thoại của Ý, người đã vô địch năm 1968, nắm giữ kỷ lục về sự bền bỉ.
Tương lai và sự phát triển bền vững
EURO không dừng lại ở những thành công hiện tại. UEFA đã công bố kế hoạch cho các kỳ đại hội tiếp theo với EURO 2028 diễn ra tại Vương quốc Anh và Ireland, tiếp theo là EURO 2032 tại Ý và Thổ Nhĩ Kỳ. Công nghệ VAR, các tiêu chuẩn về sân vận động xanh và sự công bằng trong bóng đá sẽ tiếp tục được nâng tầm, đảm bảo EURO luôn là giải đấu hấp dẫn và đáng xem nhất hành tinh.
Hành trònh lịch sử giải EURO hơn 60 năm qua, EURO đã đi từ một ý tưởng bị nghi ngờ trở thành một di sản thể thao quý giá. Những trận cầu nghẹt thở, những giọt nước mắt và nụ cười chiến thắng sẽ còn tiếp tục viết nên những trang sử mới, gắn kết hàng triệu trái tim yêu bóng đá trên khắp toàn cầu.
Nếu bạn là một người hâm mộ cuồng nhiệt của túc cầu giáo, đừng bỏ lỡ những phân tích chuyên sâu khác về các giải đấu danh giá trong khu vực và thế giới trên website của chúng tôi.
