Bóng đá không chỉ là môn thể thao vua mà còn là sợi dây kết nối hàng triệu trái tim. Tuy nhiên, đằng sau những vinh quang và cảm xúc thăng hoa, bóng đá vẫn luôn tồn tại một mảng tối đáng sợ mang tên Hooligan. Vậy Hooligan trong bóng đá là gì? Tại sao khái niệm này lại trở thành nỗi ám ảnh kinh hoàng đối với các nhà chức trách và người hâm mộ chân chính trên khắp thế giới, đặc biệt là tại châu Âu? Bài viết dưới đây sẽ phân tích sâu sắc về nguồn gốc, các giai đoạn phát triển và thực trạng nhức nhối của vấn nạn này trong năm 2025.
Hooligan trong bóng đá là gì?
Thuật ngữ Hooligan (phiên âm tiếng Việt là Hu-li-gân) có nguồn gốc từ tiếng Anh thế kỷ 19, ban đầu dùng để chỉ những kẻ lười nhác, hay gây rối trật tự công cộng. Trong bối cảnh thể thao, Hooligan được định nghĩa là những cổ động viên hoặc nhóm cổ động viên có hành vi quá khích, bạo lực và phá hoại. Những hành động này không chỉ dừng lại ở việc la hét mà còn bao gồm tấn công con người, phá hủy tài sản và gây rối trật tự trước, trong hoặc sau các trận đấu.
Nguồn tin từ Cà Khịa TV cho biết, bản chất của Hooligan không phải là tình yêu bóng đá đơn thuần mà là việc lợi dụng bóng đá như một cái cớ để giải tỏa sự hung hãn, thể hiện cái tôi mù quáng hoặc phục vụ cho các mâu thuẫn băng nhóm. Khái niệm này xuất hiện và bùng nổ mạnh mẽ nhất tại Anh vào thập kỷ 80 của thế kỷ 19, sau đó lan rộng ra toàn cầu như một loại “virus” bạo lực.
Vào những năm 1980, chủ nghĩa côn đồ đã khiến cả xã hội Anh rung chuyển. Những đối tượng này không chỉ dừng lại ở việc ẩu đả trên phố mà còn sử dụng các phương tiện truyền thông sơ khai (và sau này là Internet) để công kích, hẹn gặp và tổ chức các cuộc thanh trừng đẫm máu. Chính vì sự nguy hiểm này, các nhà chức trách đã phải thành lập Lực lượng đặc nhiệm bóng đá chuyên trách để trấn áp và bắt giữ hàng nghìn đối tượng cộm cán.
Cho đến nay, dù đã có nhiều biện pháp thắt chặt an ninh, Hooligan vẫn là một vấn nạn nhức nhối. Nó làm hoen ố hình ảnh đẹp đẽ của môn thể thao vua, khiến những gia đình có con nhỏ hoặc những cổ động viên yêu hòa bình e ngại khi đến sân vận động. Đáng lo ngại hơn, tại Việt Nam, dấu hiệu của những “côn đồ sân cỏ” cũng đã bắt đầu nhen nhóm với những hành vi ném pháo sáng hoặc lăng mạ trọng tài, đòi hỏi sự can thiệp quyết liệt từ các cơ quan chức năng.
Các giai đoạn phát triển của vấn nạn côn đồ trong bóng đá
Lịch sử của Hooligan gắn liền với lịch sử phát triển của bóng đá hiện đại. Để hiểu rõ hơn tại sao nó lại trở nên khó kiểm soát, chúng ta cần nhìn lại 3 giai đoạn chuyển mình quan trọng của vấn nạn này.
Giai đoạn sơ khai: Từ năm 1960 đến 1970
Dù các hành vi gây rối đã tồn tại từ cuối thế kỷ 19, nhưng phải đến những năm 1960, Liên đoàn Bóng đá Anh và thế giới mới thực sự nhận diện được mức độ nghiêm trọng. Ở giai đoạn này, những kẻ côn đồ thường xuyên tràn xuống sân để tấn công cầu thủ và trọng tài khi kết quả trận đấu không như ý.
Các sân vận động tại Anh và sau đó là khắp châu Âu biến thành võ đài của những băng đảng địa phương. Sự thù địch giữa các câu lạc bộ vùng miền bị đẩy lên cao trào, dẫn đến việc nhiều trận đấu phải tạm hoãn hoặc hủy bỏ. Thậm chí, đội tuyển Anh từng phải đối mặt với nguy cơ bị cô lập khi các cổ động viên của họ đi đến đâu là gieo rắc nỗi sợ hãi đến đó, khiến các quốc gia khác phải dè chừng khi tiếp đón.
Giai đoạn thảm khốc: Từ năm 1980 đến 1990
Đây được coi là “thời kỳ đen tối nhất” của bóng đá châu Âu. Đỉnh điểm là thảm họa Heysel năm 1985 tại Bỉ trong trận chung kết Cúp C1 giữa Liverpool và Juventus. Cổ động viên quá khích của Liverpool đã tấn công fan Juventus, khiến một bức tường khán đài sụp đổ. Hậu quả là 39 người tử vong và hàng trăm người bị thương. Sự kiện này đã dẫn đến án phạt cấm các câu lạc bộ Anh tham gia các giải đấu châu Âu trong suốt 5 năm.
Để cứu vãn nền bóng đá, một loạt đạo luật cứng rắn đã ra đời tại Anh và các nước lân cận:
- Đạo luật Khán giả Bóng đá (1989): Cho phép tòa án ban hành lệnh cấm những kẻ có tiền án bạo lực đến sân vận động.
- Đạo luật về Tội phạm Bóng đá (1991): Hình sự hóa các hành vi ném vật thể lạ vào sân, hô vang các khẩu hiệu phân biệt chủng tộc hoặc xâm nhập sân cỏ trái phép.
- Cập nhật pháp lý (2012): Tại Scotland và nhiều nước, các hành vi kích động thù hận tôn giáo và đe dọa trực tuyến liên quan đến bóng đá cũng bị xử lý nghiêm khắc.
Giai đoạn hiện đại: Vấn nạn Hooligan ngày nay
Bước sang thế kỷ 21, đặc biệt là giai đoạn 2020-2025, Hooligan không mất đi mà chuyển sang những hình thức tinh vi hơn. Chỉ riêng mùa giải 2019-2020, đã có gần 2.000 lệnh cấm được ban hành, nhưng những vụ việc chấn động vẫn liên tiếp xảy ra trên khắp hành tinh:
- Bạo lực xuyên quốc gia: Những cuộc đụng độ giữa fan Leeds United và Galatasaray (2000) hay vụ bạo loạn Al-Masry vs Al-Ahly tại Ai Cập (2012) khiến 74 người chết là minh chứng cho sự tàn khốc.
- Tấn công cá nhân: Năm 2020, nhóm quá khích ném pháo sáng vào nhà riêng lãnh đạo Manchester United. Năm 2022, thủ môn của Aston Villa bị fan Man City tấn công ngay sau tiếng còi mãn cuộc.
- Hỗn loạn tại các giải lớn: Trận chung kết EURO 2020 chứng kiến hơn 2.000 người không vé tràn vào sân Wembley, tạo nên cảnh tượng hỗn loạn chưa từng có.
- Thực trạng tại Việt Nam: Các nhóm cổ động viên từ Hải Phòng, Nghệ An đôi khi vẫn có những hành vi đốt pháo sáng gây cháy khán đài hoặc tấn công trọng tài, làm ảnh hưởng đến hình ảnh của V-League.
Những biểu hiện điển hình của Hooligan bóng đá
Để nhận diện một Hooligan, chúng ta không chỉ nhìn vào trang phục hay lời nói mà phải xem xét các hành vi cụ thể. Hiện nay, các biểu hiện này được chia làm 3 nhóm chính , cụ thể được những người theo dõi Xoilac trực tiếp bóng đá tổng hợp:
Hành vi bên trong sân vận động
Đây là nơi các hành vi quá khích dễ bùng phát nhất. Những kẻ phá hoại thường mang theo vật cấm như chai lọ, lon bia, đá, và đặc biệt là pháo sáng. Họ ném những vật thể này xuống sân nhằm vào cầu thủ đội bạn hoặc trọng tài để gây áp lực tâm lý. Ngoài ra, việc hô vang các khẩu hiệu phân biệt chủng tộc, xúc phạm danh dự đối phương hay tràn xuống sân (pitch-invasion) làm gián đoạn trận đấu là những biểu hiện rõ rệt nhất của một Hooligan.
Hành vi bên ngoài sân vận động
Hooligan không chỉ hoạt động trong 90 phút thi đấu. Các cuộc ẩu đả thường được dàn xếp trước tại các quán bar, ga tàu, bến xe hoặc các khu vực lân cận sân vận động. Chúng sẵn sàng đập phá xe buýt chở đội bóng đối phương, tấn công các cửa hàng trên phố và gây rối trật tự công cộng. Những nhóm này thường hoạt động có tổ chức với các “thủ lĩnh” cầm đầu để chỉ huy các cuộc bạo loạn đường phố.
Hành vi trên không gian mạng (Internet)
Trong kỷ nguyên số, Hooligan đã mở rộng địa bàn hoạt động lên mạng xã hội. Chúng sử dụng các tài khoản ảo để tấn công, lăng mạ cầu thủ, trọng tài và gia đình của họ. Các chiến dịch “tấn công trang cá nhân” hay lan truyền tin giả nhằm hạ nhục đối thủ diễn ra phổ biến. Tại Việt Nam, không ít lần các trọng tài quốc tế đã phải khóa trang cá nhân vì sự tấn công dữ dội từ những cổ động viên quá khích sau các trận đấu của đội tuyển quốc gia.
Hệ lụy của vấn nạn Hooligan đối với bóng đá hiện đại
Hooligan không đơn thuần là những vụ đánh nhau, nó để lại những hệ lụy sâu sắc về kinh tế, văn hóa và xã hội:
- Thiệt hại về người và tài sản: Hàng trăm sinh mạng đã mất đi và hàng triệu USD giá trị cơ sở vật chất bị hủy hoại mỗi năm do bạo loạn sân cỏ.
- Ảnh hưởng kinh tế câu lạc bộ: Các đội bóng có cổ động viên Hooligan thường phải đối mặt với các án phạt nặng từ FIFA/UEFA như: nộp phạt tiền, thi đấu trên sân không khán giả, hoặc bị trừ điểm, truất quyền thi đấu.
- Làm giảm giá trị thương hiệu: Các nhà tài trợ lớn luôn tránh xa những đội bóng có hình ảnh bạo lực, dẫn đến việc câu lạc bộ mất đi nguồn thu lớn từ quảng cáo.
- Tác động tiêu cực đến giới trẻ: Những hành vi bạo lực được phát sóng trực tiếp có thể gây ảnh hưởng xấu đến tâm lý và hành vi của thế hệ người hâm mộ trẻ tuổi.
Cách thức ngăn chặn và đẩy lùi Hooligan
Để đối phó với vấn nạn này, các liên đoàn bóng đá thế giới đang áp dụng những công nghệ hiện đại nhất:
1. Công nghệ nhận diện khuôn mặt: Hệ thống camera AI được lắp đặt tại các lối vào sân vận động để phát hiện và ngăn chặn ngay lập tức những cá nhân nằm trong danh sách đen.
2. Thẻ cổ động viên thông minh (Fan ID): Chỉ những người có định danh rõ ràng mới được phép mua vé và vào sân, giúp quản lý lý lịch người hâm mộ hiệu quả hơn.
3. Tăng cường giáo dục văn hóa cổ vũ: Các câu lạc bộ đang tích cực phối hợp với các hội cổ động viên chính thức để xây dựng môi trường bóng đá văn minh, lành mạnh.
4. Pháp lý nghiêm khắc: Tăng mức án tù và phạt tiền đối với các hành vi bạo lực sân cỏ, đồng thời cấm đến sân vĩnh viễn với những đối tượng tái phạm.
Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ Hooligan trong bóng đá là gì và những hiểm họa mà nó gây ra cho xã hội. Hãy là một người hâm mộ thông minh, cổ vũ bằng trái tim nóng và cái đầu lạnh để giữ vững vẻ đẹp chân chính của môn thể thao vua. Đừng để sự quá khích nhất thời biến bạn trở thành tội đồ của bóng đá.
